Mijn tweede keer: Vipassana in Cambodja

In december 2015 volgde ik mijn allereerste vipassana cursus. Hier had ik enorm veel profijt van en in 2015 en 2016 ben ik redelijk regelmatig blijven mediteren, ongeveer een uur per dag. Dat zakte een beetje weg en ik hoopte dat een nieuwe tien daagse een goede motivatie zou zijn om het weer op te pakken. Dus schreef ik me in voor een tweede stilte retraite: Vipassana in Cambodja in maart 2017. Vol goede moed ging ik er heen: de eerste keer was zwaar, dus de tweede keer was vast makkelijker, right?

Als je nog meer wilt weten even over vipassana, lees dan vooral deze blogpost die ik eerder schreef of bekijk de introductievideo waarin leraar S.N. Goenka uitleg geeft.

Begin 2017 begon ik aan een backpackreis door Zuid-Oost Azië. Van tevoren had ik me ingeschreven voor een 10 daagse in Dhamma Kamboja, een meditatiecentrum dicht bij de Cambodjaanse hoofdstad Phnom Penh. Vipassana cursusen worden over de hele wereld gegeven, overal volgens hetzelfde principe, met hetzelfde tijdschema en identieke instructies. Ik vond het wel leuk om Vipassana in Cambodja te gaan volgen. De cursus die ik ging geven werd zowel in het Khmer (taal van Cambodja) als in het Engels gegeven. Dat moest goed komen!

Dag 0 – ritje naar het platteland van Cambodja

Het meditatiecentrum regelt een bus die me ophaalt vanuit Phnom Penh (de hoofdstad). Samen met een aantal jonge monniken, een heleboel Cambodjaanse mannen en vier mede-buitenlanders (een Amerikaan, Brit, Oostenrijker en Australiër) volgt er een enorme knusse rit in de te kleine minibus. Ik zit ongeveer op schoot bij de toeristen en achter ons zitten een aantal kleine Cambodjaanse mannen samengeperst. Ik praat – zo lang het nog mag – enthousiast met de andere toeristen.

Als we aankomen op onze locatie, neem ik afscheid van mijn nieuwe buddies. Mannen en vrouwen worden namelijk strikt gescheiden, om mogelijke afleiding te voorkomen. Zodra ik me meld bij de ‘vrouwen’ kant, vallen me direct twee dingen op:
1. ik ben de enige westerling en;
2. het Engels niveau van de Cambodjaanse vrouwen is laag tot nul.

Aangezien er niemand is waar ik mee kan praten, gaat mijn noble silence vervroegd in. Ik besluit me er niet druk om te maken: als ik 10 dagen stil kan zijn, kunnen deze extra uren er nog wel bij.

De vorige keer deelde ik een kamer met zeven meiden, maar nu hoef ik mijn kamer alleen te delen met en heleboel spinnen en mieren. Oh, en ook nog wat andere gekke insecten die ik nog nooit heb gezien. Welkom op het platteland van Cambodja!

Mijn kamer. Punten voor sfeer krijgt hij niet, maar ik heb er prima geslapen.

Dag 1- 3: ademhalen, ademhalen en nog meer ademhalen

De eerste drie dagen van de cursus zijn vooral gericht op anapana, een meditatietechniek waarop je je focust op de natuurlijke ademhaling onder de neusgaten en boven de bovenlip (wist je dat dit gebied het filtrum heet?). Hierdoor raak je geconcentreerd en komen je gedachtes tot rust. Dat was bij mij ook wel nodig! De eerste dagen zijn zwaar, want mijn gedachten vliegen alle kanten op. Pas op de derde dag krijg ik het voor elkaar om langer dan 1 minuut mijn ademhaling te observeren zonder afgeleid te raken. Ik ben daar best trots op, want dit is me nog nooit gelukt.

Dag 4: kom maar met die extase!

Als dag vier aanbreekt ben ik erg blij: vandaag beginnen we met vipassana! De vorige keer was ik de hele dag in extase, dus ik verwacht dat vandaag ook weer. Zoals altijd loopt het anders dan verwacht: ik voel totaal geen extase. Alles in mijn lichaam doet pijn en mijn benen vallen steeds in slaap. Ik probeer niet teleurgesteld te zijn, maar dat ben ik wel.

Dan realiseer ik me: dit is precies waar vipassana over gaat. De werkelijkheid zien zoals het is, niet zoals je zou willen dat het is. Is er pijn? Oke, dan is dat de realiteit. Ik hoef er geen oordeel aan te verbinden of er iets tegen te doen. De pijn verdwijnt vanzelf wel weer. Als ik vandaag alleen maar fijne gewaarwordingen had, waren die ook wel weer voorbij gegaan. The only consistent thing is change!

Dag 5 t/m 9: Pijn, pijn en nog meer pijn

Ook de andere dagen is er geen enkel extatisch gevoel te bekennen. Wel nog steeds heel veel pijn. Gek genoeg vind ik dat niet eens erg: De prikkelingen in mijn been, het verdoofde gevoel in mijn rug en het stekende gevoel in mijn knieën zijn eigenlijk heel erg interessant om te observeren. Zolang je er niet op reageert (‘oh wat ben ik toch zielig en wat heb ik veel pijn!’), is er eigenlijk niks aan de hand. Het is gewoon een intense gewaarwording die ik voel in mijn lichaam en die na verloop van tijd weer weggaat.

Doordat de regels van de tiendaagse vrij streng zijn, is er ook niets anders te doen dan gewoon mijn lichamelijke gewaarwordingen observeren. Doordat ik niet mag praten, schrijven, lezen, dansen, sporten of seks hebben, is er nauwelijks afleiding. Ik kan niks anders doen dan mediteren, eten, slapen en douchen.

Vipassana in Cambodja: niet de Nederlandse luxe

Hoewel de retraite hetzelfde schema heeft als Nederland, is het toch niet hetzelfde. Dit zijn een aantal grote verschillen:

De hitte: in de periode dat ik er ben, is het elke dag boven de 36 graden. In het meditatiecentrum is er geen airco, dus dat voel je wel. Zeker aangezien je ook continue je schouders en knieën bedenkt moet houden. Ik snap nu waarom zoveel van de deelnemers in het wit zijn en ik baal dat ik zelf alleen maar grijze en zwarte kleding heb. Wat een hitte! 

— De insecten: tijdens het mediteren word ik af en toe gebeten door een mier. Mijn eigen sensaties kan ik vrij rustig observeren, maar de bijtende mieren maken me gek. Ik probeer aan de leiding uit te leggen wat er aan de hand is, maar dat snappen ze niet. Er staan overal flessen met een soort babypoeder, waardoor de mieren wegblijven. Na een paar dagen strooi ik ook mijn bed in met babypoeder, nadat ik ineens honderden mieren op mijn matras had lopen.

Verder zitten er enorm veel spinnen op mijn kamer. Gelukkig hangt er een klamboe, maar alsnog is het idee dat er tientallen spinnen boven je hoofd zitten niet echt fijn.  Zeker niet toen er één hele grote dikke spin in mijn badkamer zat, die vervolgens ‘ineens’ weg was. Ik durfde een dag lang nauwelijks de badkamer in, uit angst dat ik ineens erop ging staan.

Dag 10: Tijd om te praten

Voordat ik het weet is de retraite afgelopen en mag ik weer praten. Hoewel het zeker niet zo zwaar was al de eerste keer, blijft het een heftige ervaring. De hele tijd hetzelfde doen gaat vervelen en ik was erg opgelucht toen het voorbij was. Toen ik weer mocht praten, ontdekte ik dat er een aantal vrouwen wél Engels konden, dus ik had ook eindelijk gesprekspartners (op de foto aan het begin zie je ons lol hebben). Aangezien ik het enige Westerse meisje was, viel ik tijdens de tiendaagse erg op tussen de groep van veelal grijze Cambodjaanse vrouwen. Zeker aangezien ik ook de enige was die niet continu in witte gewaden liep.

Als je benieuwd bent hoe het is om Vipassana in Cambodja (of ergens anders te doen), zou ik je vooral aanraden om het zelf te gaan doen! Hoewel het echt wel zwaar is – zowel lichamelijk als mentaal – om zo veel te mediteren, is het alle moeite meer dan waard. Ken je dat voldane gevoel wat je krijgt na een zware work out? Dat gevoel en dan beter. Volgende week zal ik daar wat uitgebreider over vertellen, maar voor nu is dit weer een lang genoeg verhaal geworden. 

3 reacties op “Mijn tweede keer: Vipassana in Cambodja

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *